Rouw, een verlieservaring, kan je wereld op z’n kop zetten. Waar vindt iemand houvast, als vanzelfsprekende aanwezigheid verloren is gegaan?
|
Onderschat niet hoeveel houvast je iemand kan geven: – in je houding, – in de rituelen, – in het handhaven van een vast dagritme, – in de rust en de ruimte die je biedt voor verdriet, – én de mogelijkheid die je ervaarbaar maakt om verder te gaan, de nieuwe toekomst in. |
Vragen
Reacties van mensen met een verstandelijke beperking kunnen sterk uiteen lopen bij rouw.
‘Wat is dat: dood?’
‘Waarom begraven we iemand in de grond; de hemel is toch boven?’
‘Kun je uit de hemel vallen?’
Een week na overlijden van moeder: ‘Waarom komt mama niet meer koffiedrinken?’
|
Voor alle vragen geldt: neem ze serieus, probeer je over je eigen ongemak heen te zetten en zo eenvoudig en concreet mogelijk te blijven. |
- Maak het afscheid zo concreet mogelijk.
- Een foto maakt concreet van wie we afscheid nemen.
- Het aansteken van de kaars als teken van licht en aanwezigheid.
- Gebruik persoonlijke attributen die bij iemand horen.
- Voorlezen kan helpen emoties te benoemen.
- Samen muziek zoeken en luisteren.
- Betrek cliënten zoveel mogelijk bij het afscheid.
- Gebruik rouw-armbandjes of andere tastbare symbolen.
- Werk met herinneringen, herinneringsboeken en dozen.